به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد فقیهی در دویست‌وبیست‌وسومین شب از اجتماع شبانه موکب پایگاه بسیج شهدای روحانی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه در خیابان ۴۵ متری صدوق(ره) قم، با اشاره به اهمیت توسل و توجه به حضرت ولی‌عصر(عج)، اظهار کرد: توسل به امام زمان(عج) به روز، ساعت، ماه و مکان خاصی اختصاص ندارد و انسان باید در هر لحظه، هر مکان و هر شرایطی، توجه به آن حضرت را در زندگی خود حفظ کند.
توسل به امام زمان(عج) محدود به زمان و مکان خاصی نیست
وی با بیان اینکه برخی زمان‌ها، مانند شب‌های قدر، نیمه شعبان و عصر جمعه، از ویژگی‌های خاصی برای توسل برخوردارند، افزود: با وجود فضیلت این زمان‌ها، ارتباط با امام زمان(عج) نباید به مناسبت‌های خاص محدود شود؛ بلکه انسان در تمام ساعات شبانه‌روز می‌تواند با توجه قلبی به آن حضرت، زمینه ارتباط معنوی خود را تقویت کند.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به اشتیاق مؤمنان برای زیارت پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) در مدینه، نجف، کربلا، مشهد، کاظمین و سامرا، این پرسش را مطرح کرد که حرم امام زمان(عج) کجاست و آیا برای ارتباط با آن حضرت باید به مکان مشخصی رفت؟
وی در پاسخ، با تأکید بر نقش توجه قلبی در ارتباط با امام عصر(عج)، تصریح کرد: هر نقطه‌ای از عالم که انسان در آن به یاد امام زمان(عج) باشد و قلب خود را متوجه آن حضرت کند، می‌تواند برای او محل توسل و ارتباط معنوی باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با اشاره به مضمون شعری که مرحوم شیخ عباس قمی در کتاب مفاتیح‌الجنان آورده است، خاطرنشان کرد: مهم آن است که انسان در هر کجا که حضور دارد، قلب خود را متوجه امام زمان(عج) کند. البته اعمال عبادی، مانند نماز، احکام و شرایط خاص خود را دارند و نباید توجه قلبی را به معنای نادیده گرفتن احکام شرعی دانست.
توجه قلبی، زمینه‌ساز شکل‌گیری محبت و عشق به امام عصر(عج)
وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره قبله و جهت نماز، توضیح داد: در نمازهای واجب، رعایت جهت قبله ضروری است؛ اما بحث توجه قلبی به خداوند، موضوعی فراتر از جهت ظاهری است. قرآن کریم می‌فرماید: «فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ»؛ یعنی به هر سو رو کنید، وجه خداوند آنجاست.
استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه توجه قلبی به امام زمان(عج) باید به تدریج در وجود انسان تقویت شود، بیان کرد: هنگامی که انسان قلب خود را متوجه امام زمان(عج) می‌کند، محبت آن حضرت در دلش شکل می‌گیرد و با افزایش این محبت، عشق و اشتیاق به دیدار حضرت نیز در او پدید می‌آید.
وی با اشاره به مضامین دعای ندبه، افزود: در این دعا، انسان با امام زمان(عج) درد دل می‌کند و از فراق آن حضرت سخن می‌گوید. کسی که محبت امام زمان(عج) در قلبش ریشه دوانده باشد، به دنبال حضرت می‌گردد و همواره در پی یافتن راهی برای نزدیک‌تر شدن به ایشان است.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با طرح این پرسش که چند نفر از ما واقعاً در جست‌وجوی امام زمان(عج) هستیم، گفت: انسان می‌تواند در همین خیابان‌ها و اجتماع‌های شبانه نیز با این نیت حضور پیدا کند که به یاد امام زمان(عج) باشد و با اشتیاق، در پی تقویت ارتباط قلبی با آن حضرت برآید.
داستان علی‌بن‌مهزیار؛ الگوی استمرار در طلب دیدار امام زمان(عج)
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به داستان علی‌بن‌مهزیار، اظهار کرد: مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین کافی این داستان را با تفصیل نقل می‌کرد. علی‌بن‌مهزیار بیست سفر حج انجام داد و هدفش از این سفرها، دیدار امام زمان(عج) بود.
وی با اشاره به دشواری سفرهای حج در گذشته، افزود: این سفرها مانند سفرهای امروزی نبود که انسان با هواپیما در مدت کوتاهی به مقصد برسد و بازگردد؛ بلکه سفر با شتر انجام می‌شد و ماه‌ها طول می‌کشید. با این حال، علی‌بن‌مهزیار سال‌های متمادی در این مسیر تلاش کرد و از جست‌وجوی خود ناامید نشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با بیان اینکه برخی افراد پس از یک یا چند بار حضور در مسجد مقدس جمکران، در صورت برآورده نشدن حاجت خود، از ادامه مسیر منصرف می‌شوند، خاطرنشان کرد: ارتباط با امام زمان(عج) نباید به نتیجه‌گیری فوری و برآورده شدن خواسته‌های شخصی وابسته باشد. انسان باید با استمرار، صداقت و امید در این مسیر حرکت کند.
وی افزود: گاهی انسان ابتدا تلاش می‌کند و در پی ارتباط با امام زمان(عج) است، اما زمانی که عنایت حضرت شامل حال او می‌شود، تازه بیداری قلبی و شعله محبت در وجودش شکل می‌گیرد. در همین زمینه، این مضمون که «تا از جانب معشوق نباشد کشش، کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد» بیانگر نقش عنایت الهی در مسیر محبت و معرفت است.
عشق به امام زمان(عج) به دیدار ظاهری محدود نمی‌شود
این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به داستان مجنون و لیلی، اظهار کرد: مجنون سالیان طولانی و با اشتیاق، شهر به شهر و کوه به کوه در جست‌وجوی لیلی بود؛ اما حقیقت عشق و علاقه، صرفاً به دیدار ظاهری محدود نمی‌شود. گاهی انسان در مسیر محبت و اشتیاق، با وجود ندیدن محبوب، همچنان بر عهد خود باقی می‌ماند.
وی همچنین با اشاره به داستان اویس قرنی، افزود: اویس قرنی در یمن زندگی می‌کرد و با وجود آنکه پیامبر اکرم(ص) را از نزدیک ندیده بود، محبت عمیقی به آن حضرت داشت. بنا بر این داستان، اویس با اجازه مادرش به مدینه رفت تا پیامبر(ص) را ببیند؛ اما در همان روز، پیامبر اکرم(ص) در مدینه حضور نداشتند و اویس بدون دیدار ایشان بازگشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با بیان اینکه محبت حقیقی با استمرار در جست‌وجو و حفظ اشتیاق شناخته می‌شود، تصریح کرد: کسی که سال‌ها با عشق به دنبال امام زمان(عج) باشد، نباید به دلیل آنکه در مدت کوتاهی به دیدار حضرت نرسیده است، از مسیر خود دست بکشد.
وی با اشاره به فرازی از دعای ندبه، اظهار کرد: در این دعا، انسان از شدت فراق و دشواری دوری از امام زمان(عج) سخن می‌گوید و عرضه می‌دارد: «عَزِیزٌ عَلَیَّ أَنْ أَرَی الْخَلْقَ وَلَا تُرَی»؛ برای من سخت است که مردم را ببینم، اما شما را نبینم.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: در این فراز، انسان از اینکه پدر، مادر، همسر، فرزندان، دوستان و اطرافیان خود را می‌بیند، اما از دیدار امام زمان(عج) محروم است، اظهار دلتنگی می‌کند. این حالت، نشان‌دهنده عمق محبت و اشتیاق به حضور حضرت است.
دعای صادقانه برای یافتن راه ارتباط با امام زمان(عج)
وی با تأکید بر ضرورت دعا و درخواست صادقانه برای تقویت ارتباط با امام عصر(عج)، به فرازی دیگر از دعای ندبه اشاره کرد و گفت: انسان باید با صداقت از خداوند بخواهد که راهی برای نزدیک شدن به امام زمان(عج) به او نشان دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با اشاره به عبارت «هَلْ إِلَیْکَ یَا ابْنَ أَحْمَدَ سَبِیلٌ فَتُلْقَی»، اظهار کرد: انسان باید از سر صدق و با سوز دل از امام زمان(عج) بخواهد که راهی برای ملاقات و ارتباط با آن حضرت پیش رویش قرار گیرد.
وی با نقل خاطره‌ای از مرحوم آیت‌الله بهجت، گفت: ایشان تأکید می‌کردند که اگر انسان چند مرتبه، از روی صداقت، از خداوند راه و چاره بخواهد، خداوند راه را به او نشان می‌دهد. بر این اساس، نباید همواره اشکالات و موانع را به دیگران نسبت داد؛ بلکه انسان باید ابتدا در صداقت، نیت و کیفیت ارتباط خود با خداوند بازنگری کند.
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه ممکن است انسان دعا بخواند، اما به معنای آن توجه نداشته باشد، افزود: گاهی عبارت‌های دعای ندبه بر زبان جاری می‌شود، اما درخواست قلبی و صادقانه‌ای پشت آن نیست. آنچه اهمیت دارد، توجه واقعی به مفاهیم دعا و خواستن از عمق وجود است.
وی همچنین به نقل از یکی از بزرگان و اولیای الهی اظهار کرد: اگر کسی در خانه خود وضو بگیرد و با نیت بهره‌مندی از عنایت امام زمان(عج) به حرم حضرت معصومه(س)، مسجد مقدس جمکران، کوه خضر یا یکی از امامزادگان برود، نباید تصور کند که چنین حرکتی بدون اثر معنوی خواهد بود؛ البته شرط اصلی، صداقت و توجه قلبی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با اشاره به خاطره‌ای از دیدار برخی افراد با مرحوم آیت‌الله بهجت پس از حضور در مسجد مقدس جمکران، بیان کرد: در آن دیدار، هنگامی که افراد از حضور خود در جمکران و خواندن نماز امام زمان(عج) سخن گفتند، آیت‌الله بهجت با لحنی تذکردهنده، بر ضرورت صداقت در بیان حالات معنوی تأکید کردند. مقصود آن است که انسان نباید صرف انجام ظاهری یک عمل عبادی را دلیل برخورداری از حقیقت و باطن آن بداند.
نماز استغاثه؛ از انجام عمل عبادی تا احساس نیاز واقعی
این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به نماز استغاثه به امام زمان(عج)، اظهار کرد: استغاثه به معنای درخواست کمک و یاری است؛ بنابراین، کسی که نماز استغاثه می‌خواند، باید حقیقتاً در وجود خود احساس نیاز و طلب یاری داشته باشد.
وی افزود: گاهی انسان دو رکعت نماز استغاثه می‌خواند، سلام نماز را می‌دهد و دعاهای پس از آن را نیز قرائت می‌کند، اما در تمام این مدت، توجه قلبی لازم را ندارد. حتی ممکن است هنگام سلام دادن به امام زمان(عج)، ذهن و قلب او متوجه موضوع دیگری باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با تأکید بر اینکه استغاثه حقیقی نیازمند احساس درماندگی و توجه به قدرت الهی است، گفت: انسان باید درک کند که در بسیاری از مسائل، بدون یاری خداوند راهی برای گشایش وجود ندارد. مشکلات اقتصادی، دشواری‌های ناشی از جنگ و گرفتاری‌های شخصی و خانوادگی ممکن است انسان را تحت فشار قرار دهند، اما گاهی فرد همچنان تصور می‌کند که می‌تواند صرفاً با تکیه بر توان خود از همه مشکلات عبور کند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مراحل مهم در استغاثه، آن است که انسان ابتدا ناتوانی خود را در برابر مشکلات درک کند و سپس بداند که گشایش حقیقی به اراده و عنایت خداوند وابسته است. این شناخت باید از سطح زبان فراتر برود و در قلب انسان جای بگیرد.
مفاتیح‌الجنان؛ کتابی برای یافتن راه ارتباط با خداوند
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با تأکید بر نقش دعا در زندگی مؤمنانه، به آیه «أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ» از سوره نمل اشاره کرد و گفت: قرآن کریم با این آیه، انسان را متوجه خداوندی می‌کند که دعای مضطر را اجابت می‌کند و گرفتاری را برطرف می‌سازد.
وی افزود: اگر انسان باور داشته باشد که گشایش حقیقی به دست خداوند است، در هنگام گرفتاری بیش از گذشته به درگاه او روی می‌آورد و از اولیای الهی برای تقویت ارتباط معنوی و طلب یاری مدد می‌جوید.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به اهمیت کتاب مفاتیح‌الجنان، اظهار کرد: مفاتیح‌الجنان تنها مجموعه‌ای از دعاها نیست؛ بلکه راهی برای ارتباط با خداوند و بهره‌مندی از رحمت و لطف الهی در اختیار انسان قرار می‌دهد.
وی با نقل سخنی از یکی از بزرگان، به اهمیت معارف و دعاهای موجود در این کتاب اشاره کرد و گفت: اگر انسان به عمق معارف و ظرفیت‌های معنوی دعاها توجه کند، اهمیت این گنجینه را بهتر درک خواهد کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با اشاره به سخنی از مرحوم آیت‌الله مصباح یزدی درباره جایگاه امام زمان(عج)، افزود: ایشان این پرسش را مطرح می‌کردند که اگر مردم جهان از پشتیبانی‌ای مانند وجود مقدس امام زمان(عج) برخوردار بودند، چه ظرفیت بزرگی برای آنان فراهم می‌شد. این سخن بر اهمیت شناخت جایگاه امام عصر(عج) و توجه به نقش معنوی آن حضرت در زندگی انسان تأکید دارد.
ارتباط قلبی دائمی رهبر شهید با امام زمان(عج)
وی در ادامه، با نقل خاطره‌ای از دیدار خود با مرحوم آیت‌الله مصباح یزدی، به موضوع ارتباط قلبی رهبر شهید با امام زمان(عج) اشاره کرد و گفت: در آن دیدار، ماجرایی را درباره ملاقات با امام زمان(عج) مطرح کردم، آیت‌الله مصباح یزدی در پاسخ، بر اهمیت ارتباط قلبی دائمی با امام زمان(عج) تأکید کردند و توضیح دادند که آنچه اهمیت اساسی دارد، استمرار این ارتباط در تمام ساعات شبانه‌روز است؛ به‌ویژه برای فردی که مسئولیت‌ها و گرفتاری‌های فراوانی بر عهده دارد.
وی با اشاره به حضور رهبر شهید در مسجد مقدس جمکران، بیان کرد: حضور در جمکران نباید به خواندن شتاب‌زده نماز و بازگشت سریع محدود شود؛ بلکه انسان می‌تواند زمانی را به خلوت، دعا، درد دل و توجه قلبی اختصاص دهد.
استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر ضرورت تقویت این رویکرد در اجتماع‌های شبانه، گفت: حاضران در این اجتماع‌ها می‌توانند با نیت خشنودی امام زمان(عج) و توجه به جایگاه آن حضرت، حضور خود را از یک تجمع ظاهری به فرصتی برای تقویت ارتباط قلبی تبدیل کنند.
وی افزود: در کنار این نیت، انسان می‌تواند با امید و اشتیاق، در جست‌وجوی نشانه‌های معنوی و تقویت حضور قلب باشد؛ هرچند اصل ارتباط معنوی نباید به مشاهده ظاهری و دیدار فیزیکی وابسته شود.
یک لحظه توجه قلبی به امام زمان(عج) و آثار معنوی آن
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی با اشاره به اهمیت توجه قلبی به امام عصر(عج)، به نقل از مرحوم آیت‌الله مصباح یزدی اظهار کرد: ایشان بر این نکته تأکید داشتند که حتی یک لحظه توجه قلبی به امام زمان(عج) می‌تواند آثار معنوی فراوانی برای انسان داشته باشد و زمینه دور شدن بسیاری از آفات و بلاها را فراهم کند.
وی افزود: گاهی انسان تصور نمی‌کند که یک سلام کوتاه و برخاسته از قلب به امام زمان(عج) تا چه اندازه می‌تواند در زندگی او اثرگذار باشد. سلام‌هایی مانند «السلام علیک یا بقیة‌الله فی أرضه» هنگامی که با توجه و حضور قلب همراه شوند، فرصتی برای یادآوری جایگاه امام عصر(عج) و تقویت پیوند معنوی با آن حضرت هستند.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به برخی عبارت‌های زیارتی درباره امام زمان(عج)، بر ضرورت آن تأکید کرد که انسان هنگام قرائت دعا و زیارت، تنها به تلفظ الفاظ بسنده نکند؛ بلکه بکوشد معنای آنچه بر زبان می‌آورد، در قلب او نیز حضور داشته باشد.
روزانه پنج دقیقه برای امام زمان(عج) اختصاص دهیم
وی با طرح پیشنهادی برای تقویت ارتباط روزانه با امام عصر(عج)، اظهار کرد: خوب است هر انسان در شبانه‌روز، زمانی مشخص را به امام زمان(عج) اختصاص دهد؛ حتی اگر این زمان تنها پنج دقیقه باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی افزود: در شبانه‌روز بیست‌وچهارساعته، هر ساعت شصت دقیقه است. آیا نمی‌توان چند دقیقه از این زمان را به امام زمان(عج) اختصاص داد؟ انسان می‌تواند در این فرصت، نماز امام زمان(عج) بخواند، دعا کند یا در خلوت خود با توجه قلبی به حضرت، ارتباط معنوی‌اش را تقویت کند.
وی با بیان اینکه استمرار در این برنامه می‌تواند به تدریج انس انسان با امام زمان(عج) را افزایش دهد، خاطرنشان کرد: اگر خداوند به انسان توفیق دهد که هر روز چند دقیقه را با توجه و محبت به امام عصر(عج) سپری کند، به مرور زمان شیرینی این ارتباط را بیشتر احساس خواهد کرد.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به تفاوت میان لذت‌های ظاهری و لذت‌های معنوی، گفت: گاهی انسان از دیدار یک مسئول، مدیر، وزیر یا نماینده مجلس خوشحال می‌شود و این دیدار را برای خود افتخار می‌داند؛ اما ممکن است از برقراری ارتباط قلبی با امام زمان(عج) لذت چندانی احساس نکند.
وی افزود: این مسئله می‌تواند نشانه آن باشد که انسان باید برای تقویت سلامت و آمادگی قلب خود تلاش کند؛ همان‌گونه که بدن سالم از غذا لذت می‌برد، انسان نیز باید زمینه بهره‌مندی از لذت‌های معنوی و انس با اولیای الهی را در وجود خود فراهم سازد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی تأکید کرد: ارتباط با خداوند و اولیای الهی، مسیری تدریجی است و انسان می‌تواند با اختصاص زمانی مشخص در شبانه‌روز، قدم‌به‌قدم این ارتباط را تقویت کند.
غفلت از زیارت و سلام به امام زمان(عج)، محرومیت از برکات معنوی است
وی با اشاره به فرصت‌هایی که انسان برای زیارت حرم حضرت معصومه(س)، حضور در مسجد مقدس جمکران و سلام دادن به امام زمان(عج) در اختیار دارد، اظهار کرد: گاهی انسان به دلیل غفلت، از این فرصت‌ها استفاده نمی‌کند و متوجه نیست که چه ظرفیت‌ها و برکاتی را از دست می‌دهد.
استاد حوزه علمیه قم افزود: زیارت، دعا و سلام به امام زمان(عج) می‌تواند زمینه‌ساز تقویت محبت و معرفت انسان باشد. گاهی عنایت الهی به یک فرد، آثار و برکات گسترده‌ای در زندگی او و حتی نسل‌های بعدی‌اش ایجاد می‌کند.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از بزرگان دینی که زندگی و توفیقات خود را متأثر از عنایت و دعای امام زمان(عج) می‌دانستند، خاطرنشان کرد: انسان نباید از فرصت‌های معنوی به‌آسانی عبور کند؛ بلکه باید بکوشد با تقویت ارتباط قلبی با امام عصر(عج)، زمینه بهره‌مندی بیشتر از برکات این ارتباط را فراهم سازد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فقیهی ابراز امیدواری کرد که برگزاری اجتماع‌های شبانه و شنیدن معارف دینی، بهانه‌ای برای بیداری قلب‌ها و توجه بیشتر مردم به حضرت ولی‌عصر(عج) باشد.
انتهای پیام/
نظر شما